ile

Web Nedir?

Url address

Web Nedir?

World Wide Web, “Dünyayı Saran Ağ” ya da kısa adıyla, WWW, 1989 yılında Tim Berners-Lee adlı bilgisayar mühendisi tarafından Avrupa Nükleer Araştırmalar Merkezi (CERN)’de bilimsel makale ve diğer bilgileri içeren dokümanlara, farklı bilgisayar türleri ve programları kullanarak erişilmesi amacıyla icad edilmiştir. Web için 3 şey gereklidir. HTML kodları içeren bir dosya, kodları gerekli yerlere ileten protokol (HTTP) (bunu nezaket kurallarına da benzetebiliriz, bir odaya girerken kapıyı tıklamak bir protokoldür.) ve bir Web sunucusu programı. Ziyaretçi tarayıcı aracılığı ile URL adı verilen adrese ulaşmak ister. Tarayıcı HTTP protokolünü kullanarak web sunucusuna ulaşır ve istenen sayfayı web sunucusundan alır. HTML kodu ile yazılan bu dosyayı, insanların okuyabileceği hale getirir ve ziyaretçiye sunar.

RadarNetworksTowardsAWebOS-1

Web 1.0

Web 1.0 olarak adlandırılan ilk dönem 1990 – 2000 arasını kapsar. Bu dönemde statik, yani değişmeyen içeriğe sahip bilgilerin hızlı bir şekilde internet sitesinden tek yönlü olarak ziyaretçiye aktarılması amaçlanmaktaydı. WWW’nin mucidi Tim Berners-Lee bu dönemi salt okunabilir web (read-only web) olarak adlandırır. Kullanıcıların internet sitelerinden bir ürün seçerek bunları sepete atarak sipariş verebilmelerini sağlayan teknoloji de bu dönemin ürünüdür. Kullanıcılar aynı zamanda web-formları kullanarak sitelere bilgi gönderebilme imkanına da sahiptiler. Bu dönemde piyasaya hakim olan Altavista, Yahoo arama motorları sitelerdeki anahtar kelimelerin (keywords) varlığına göre arama yapılmasına imkan veriyolardı. Ancak sitede belirtilen her anahtar kelime ilgili bilgiye ulaşmaya erişmeyi garanti etmediğinden bu yöntem verimli değildir. Bu dönem internette bilgilerin toplanmaya başlandığı ve doğrudan kullanıcıya sunulduğu dönemdir denebilir.

WorldWideWebAroundWikipedia

Web 2.0

Web 2.0 dönemi internet çağında devrim yaratan bir dönemdir. 2000 ve 2010 yılları arasındaki dönemi kapsamaktadır. Bu dönemde kullanıcılardan gönderilen içeriğe dayanan internet siteleri ortaya çıkmıştır. Kullanıcıdan gelen makaleler Blog sitelerini, Kullanıcılardan gelen video’lar Youtube sitesini ortaya çıkarmıştır. Kullanıcılar AJAX teknolojisi sayesinde sayfaları yenilemeden anlık bilgilere ulaşabilmekte, bilgileri anlık olarak paylaşabilmektedirler. Facebook, twitter gibi sosyal medya platformları site ziyaretçilerinin birbirleriyle de etkileşime geçebilmelerini sağlamıştır. Tim Berners-Lee bu dönemi oku ve yaz web (read-write web) olarak adlandırır. Ayrıca Google ve Google teknolojilerinin ortaya çıktığı dönemdir. Google internet sitelerine ulaşmak için yeni ve devrimci bir algoritma geliştirmiştir. (Page-Rank) Pagerank algoritmasının ana fikri, internet sitelerinin sahip oldukları kelimelerin geçerliliğine göre değil, aynı zamanda sitelerin başka sitelerden aldıkları bağlantıları, kodlarının düzgünlüğü, içeriğin özgünlüğü ve faydalılığına göre değer vermektir. Bu dönem, internette toplanan bilgilerin ilk defa analiz edilmeye başlandığı ve bu analiz sonuçlarının kullanıcıya sunulduğu dönemdir.

Web20_big (1)

Web 3.0

Dokümanın yazıldığı 2014 yılının Ocak ayında içinde bulunulan dönem Web 3.0 dönemi olarak adlandırılır. Web 3.0 döneminde bilgisayarlara indirilerek kurulan uygulamaların yerini web üzerinden çalışan online uygulamalar almıştır. Bu online uygulamalara verilebilecek en güzel örnek Gmail e-posta istemcisidir. Uygulamalar, kullanıcının dünyanın herhangi bir yerinden, herhangi bir bilgisayar vasıtasıyla, herhangi bir tarayıcı aracılığı ile kullanıcının kendine ait bilgilerine erişmelerini sağlarlar. Kullanıcıların okuyup adlandırabildiği, makale, ürün, resim, resim galerisi, adres, telefon, işyeri gibi bilgilerin bilgisayarlar tarafından anlaşılmasını sağlayacak, bu bilgilerin Google ve diğer online uygulamalar tarafından alınıp kullanılmaya ve yeni içerikler üretilmeye başlandığı bir dönemdir. Örneğin, farklı internet sitelerinden ürün bilgilerini ve fiyatlarını karşılaştırmaya yarayan bir internet sitesi Makine-Makine etkileşimine bir örnektir. Bu tarz bilgiler (Google Snippets, microformats, schema.org) öncelikle makinelerin anlayabilmeleri için kodlanır. Anlambilimsel Web, ya da semantic web adı verilen kavram, kullanıcıların girdiği bilgilerin makine tarafından analiz edilip, sonuçların doğrudan kullanıcılara sunulmak yerine, filtrelenerek değişik sonuçlara ulaşılarak gösterilmesidir. Örneğin, bir blog sitesi eklentisinin dün bu siteye ulaşmak için en çok kullanılan anahtar kelimeler listesini sunması gibi. Aynı zamanda bu dönem artık web’e klasik bilgisayarlardan değil, daha çok taşınabilir ortamlardan ulaşıldığı, mobil uygulamaların ve mobil internet sitelerinin insanların hayatını kolaylaştırdığı dönemdir. Bunun en iyi örneği, ziyaretçinin yerini, GPS cihazından aldığı bilgiyi Geolocation API vasıtasıyla kullanıcının o anda bulunduğu yeri haritada gösteren Google Maps, Foursquare gibi harita uygulamalarıdır. Tim Berners-Lee bu dönemi, oku-yaz-uygula web (read-write-execute web) dönemi olarak adlanıdrır.

web123

Web 4.0

Henüz tam bir tanımı olmasa da, Web 4.0 simbiyotik web olarak adlandırılmaktadır. Bu dönem yapay zeka teknolojilerinin web ile iç içe geçtiği, internete girilen bilginin analiz edilmesinden, sonuç üretmesinden, anlamlar çıkarılarak faklı içerikler üretilmesinden öte, bilişim sistemlerinin insanların aldığı kararlara yardımcı olacağı bir dönemdir. Tim Berners-Lee tarafından oku-yaz-uygula-eşgüdümlü web (read-write-execute-concurrency) olarak adlandırılan bu dönem, inan ve makinenin eşgüdümlü hareketini amaçlar. Örneğin, en basit haliyle örnek vermek gerekirse, o günkü yapacağımız işleri, akşam katılacağımız etkinliği, hava durumunu, günlük modayı ve gardırobumuzdaki kıyafetlerin renklerini, sıcak tutma derecesini, şıklığını, moda veya demode olduğunu bilen bilişim sistemine sorulacak bugün ne giysem sorusuna, Bugün hava 12 derece, akşam iş yemeğine davetlisiniz, bu dönem siyah renkler moda, bu nedenle mavi elbisenizi giymenizi öneririm dediği bir sistem gibi. Ya da tıbbi durum bilgilerini anlık takip eden ve şeker, kalp atışı, tansiyon gibi bilgilerden yola çıkarak risk durumunu anlık olarak doktora ileten bir sistem benzeri sistemlerin günlük hayatımızda vazgeçilmez olacağı sistemlerdir. Bu dönemda aynı zamanda işletim sistemleri www ile bütünleşerek uygulamaların internet üzerinden çalıştığı bulut bilişim kavramı her cihazdan erişilebilir olacaktır.

economic_development_web1_to_web4 0017-017-A.-Amman-T.Kiss

Kaynaklar:

  1. http://www.nngroup.com/articles/how-long-do-users-stay-on-web-pages/
  2. http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_the_World_Wide_Web
  3. http://ming.tv/flemming2.php/__show_article/_a000010-001918.htm
  4. http://www.practicalecommerce.com/articles/464-Basic-Definitions-Web-1-0-Web-2-0-Web-3-0
  5. http://airccse.org/journal/ijwest/papers/3112ijwest01.pdf
  6. http://tr.wikipedia.org/wiki/Anlambilim
  7. http://en.wikipedia.org/wiki/Microformat

Yorumla

Yorum

  1. Tekrar yazmana çok sevindim. Bilgine sağlık, harika bir yazı. Teşekkürler, iyiki varsın.